# Nederlandse Memory of the World Lijst uitgebreid met drie inschrijvingen ![Een foto uit de collecties van de ‘De Ondergedoken Camera’ toont een fietsenvordering op de Weteringschans in Amsterdam, najaar 1944. De foto werd gemaakt vanuit een fietstas. (Foto: Margreet Meijboom-van Konijnenburg | NIOD)](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/hero/public/NIOD%202%20-%20Meyboom-Van%20Konijnenburg%20%20fietsenvordering%20Weteringsschans.jpg?itok=6oqC2JQM) **Bijschrift afbeelding:** Een foto uit de collecties van de ‘De Ondergedoken Camera’ toont een fietsenvordering op de Weteringschans in Amsterdam, najaar 1944. De foto werd gemaakt vanuit een fietstas. (Foto: Margreet Meijboom-van Konijnenburg | NIOD) auteur: [Tim de Haan](https://unesco.nl/medewerker/tim-de-haan) Publicatiedatum: 17 april 2025 Laatst gewijzigd: 15 januari 2026 **Intro:** Drie bijzondere collecties van documenten zijn toegevoegd aan het Nederlandse Memory of the World Register. Dat heeft het Memory of the World Comité in ons land afgelopen maand besloten. Sinds 2022 kent ons land een Nederlandse Memory of the World Lijst. Hierop komt uitzonderlijk documentair erfgoed te staan dat van groot belang is voor Nederland. Met de eerste twee edities is er flink genomineerd vanuit het Nederlandse documentaire erfgoedveld. Met de nieuwe inschrijvingen erbij stijgt deze lijst tot zestien stuks. Ingeschreven zijn: ## Het dagboek van Helga Deen ![Helga Deen](https://unesco.nl/sites/default/files/Bijlage%206.4.11%20Regionaal%20Archief%20Tilburg%2C%20Fotonummer%20655519%2C%20Helga%20Deen.jpg) Dagboek van Helga Deen (1943) (Regionaal Archief Tilburg) Het dagboek van Helga Deen is een aangrijpende en zeldzame getuigenis van wanhoop én liefde, geschreven door een jonge Joodse vrouw in concentratiekamp Kamp Vught tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het biedt een intieme blik in de emoties en ervaringen van een tiener die midden in de gruwelen van de oorlog haar gevoelens probeert vast te leggen. ## De Ondergedoken Camera ![Foto van Charles Breijer. Te zien is fotograaf Cas Oorthuys, die demonstreert hoe hij foto's maakt met zijn camera die verborgen zit onder zijn jas. (foto: NIOD)](https://unesco.nl/sites/default/files/NFm%20Charles%20Breijer%201945%20Cas%20Oorthuys%20illegale%20fotografie.jpg) **Bijschrift afbeelding:** Foto van Charles Breijer. Te zien is fotograaf Cas Oorthuys, die demonstreert hoe hij foto's maakt met zijn camera die verborgen zit onder zijn jas. (foto: NIOD) De Ondergedoken Camera (Maria Austria Instituut, Nederlands Foto Museum, NIOD, Universiteitsbibliotheek Leiden) De Ondergedoken Camera is de naam die na de Tweede Wereldoorlog werd gegeven aan een groep Amsterdamse fotografen die, onder leiding van Fritz Kahlenberg en Tonny van Renterghem, op illegale wijze de gevolgen van de Duitse bezetting en het verzet vastlegden. Dit historisch unieke materiaal bestaat uit negatieven, originele fotoafdrukken, albums en fotoboeken (waarvan sommige onderliggende foto’s helaas verloren zijn gegaan). Het vormt een onmisbare herinnering aan de Hongerwinter, het vervalsen van persoonsbewijzen, de onderduik, de illegale pers, sabotageacties, wapentransporten en -instructies, oorlogsschade en de bevrijding door de Geallieerden. ## Van Kuyper tot King: Archieven van de Vrije Universiteit Amsterdam 1879-1972 ![In 1965 ontving Martin Luther King een eredoctoraat van de Vrije Universiteit. (Foto: Vrije Universiteit)](https://unesco.nl/sites/default/files/HDC%20fotocollectie%20nr.%2000723%20MLK%20eredoctoraat.jpeg) **Bijschrift afbeelding:** In 1965 ontving Martin Luther King een eredoctoraat van de Vrije Universiteit. (Foto: Vrije Universiteit) Van Kuyper tot King: Archieven van de Vrije Universiteit Amsterdam 1879-1972 (Vrije Universiteit Amsterdam & Stadsarchief Amsterdam) De archieven van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) vormen een bijzondere verzameling die bijna een eeuw aan unieke universiteitsgeschiedenis in Nederland vastlegt. Van de oprichting door Abraham Kuyper tot het eredoctoraat voor burgerrechtenactivist Martin Luther King: deze archieven bieden een fascinerend inzicht in de ontwikkeling van de VU en haar rol in de samenleving. ## Diversiteit en rijkheid Vincent Robijn, voorzitter van het Nederlandse Memory of the World Comité, is verheugd en feliciteert de instellingen met deze inschrijvingen en toevoegingen. “Elke nieuwe inschrijving in het Nederlandse Memory of the World Register is reden voor een feestje! Het Register draagt immers bij aan het versterken van het bewustzijn dat archieven en collecties beschermd moeten worden en toegankelijk moeten zijn voor iedereen. De drie nieuwe inschrijvingen laten mooi zien hoe divers documentair erfgoed is: van illegaal genomen foto's gemaakt tijdens de Duitse bezetting, via een indringend dagboek uit Kamp Vught tot het complete archief van de Vrije Universiteit met stukken van Martin Luther King.” Op donderdag 17 april zullen de drie nieuwe inschrijvingen officieel bekend worden gemaakt tijdens de Memory of the World Netwerkdag in Deventer, in aanwezigheid van de verschillende betrokkenen bij dit erfgoed en van vertegenwoordigers van de verschillende andere collecties die in de afgelopen ruim twintig jaar erkenning kregen als Memory of the World. ## Nederlands Memory of the World Register ### [Richthofenkolleksje](https://unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/richthofenkolleksje) ![De Richthofenkolleksje bestaat uit tien laatmiddeleeuwse en vroegmoderne rechtshandschriften, vervaardigd tussen ca. 1350-1600 en is nu ingeschreven op het Nederlandse Memory of the Word Register.](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Richthofen%20HAY_4750_%C2%A9Haye-Bijlstra.jpg?itok=EPSmWFSP) **Bijschrift afbeelding:** De Richthofenkolleksje bestaat uit tien laatmiddeleeuwse en vroegmoderne rechtshandschriften, vervaardigd tussen ca. 1350-1600 en is nu ingeschreven op het Nederlandse Memory of the Word Register. **Bron afbeelding:** [(Foto: Tresoar)](https://www.tresoar.nl/bezoeken/agenda/6329baa7479a6d0014e9b759) ### [Brieven- en dagboekencollectie van het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies](https://unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/brieven-en-dagboekencollectie-van-het-niod-instituut-voor) ![De twaalfjarig Marijke uit Oosterbeek maakt van zeer nabij de geallieerde luchtlandingen van operatie Market Garden mee. Rondom haar woonhuis ziet ze tanks en soldaten. Op een dag ontploft een granaat in haar huis. Na haar evacuatie tekent zij in haar dagboek hoe de granaat hun huis binnen kwam. Scannr. NL-AsdNIOD_244_1841_008.jpg](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/NL-AsdNIOD_244_1841_008.jpg?itok=D-0j-Rhk) **Bijschrift afbeelding:** De twaalfjarig Marijke uit Oosterbeek maakt van zeer nabij de geallieerde luchtlandingen van operatie Market Garden mee. Rondom haar woonhuis ziet ze tanks en soldaten. Op een dag ontploft een granaat in haar huis. Na haar evacuatie tekent zij in haar dagboek hoe de granaat hun huis binnen kwam. Scannr. NL-AsdNIOD\_244\_1841\_008.jpg ### [Soldaat van Oranje](https://unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/soldaat-van-oranje) ![Rutger Hauer en Jeroen Krabbé arriveren per motor bij de première van Soldaat van Oranje](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Rutger_Hauer_%28links%29_en_Jeroen_Krabb%C3%A9_op_motor_bij_aankomst%2C_Bestanddeelnr_929-3579.jpg?itok=ObArgGsK) **Bijschrift afbeelding:** Acteurs Rutger Hauer (l) en Jeroen Krabbé arriveren per motor voor de première van de film 'Soldaat van Oranje'. De film staat ingeschreven op het Nederlands Memory of the World Register. ### [Cartotheek van de Joodse Raad - ieder kaartje is een mens](https://unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/cartotheek-van-de-joodse-raad-ieder-kaartje-een-mens) ![Kaartjes met persoonsgegevens uit de Carthoteek van de Joodse Raad.](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Cartotheek%20Joodse%20Raad%203.jpg?itok=u5zO9Jjx) **Bijschrift afbeelding:** Kaartjes met persoonsgegevens uit de Carthoteek van de Joodse Raad. ### [Bibliotheca Philosophica Hermetica Collectie (Ritman Bibliotheek)](https://unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/bibliotheca-philosophica-hermetica-collectie-ritman) ![Fragment uit het met de hand ingekleurd exemplaar van de Biblia Regia of Polyglot-bijbel, gemaakt in opdracht van koning Filips II van Spanje: Biblia sacra Hebraice, Chaldaice, Graece, & Latine. Antwerpen, Christoffel Plantijn 1568-1572.](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/4%20Antwerp%20Polyglot%20Bible.jpg?itok=RniBtP3a) **Bijschrift afbeelding:** Fragment uit het met de hand ingekleurd exemplaar van de Biblia Regia of Polyglot-bijbel, gemaakt in opdracht van koning Filips II van Spanje: Biblia sacra Hebraice, Chaldaice, Graece, & Latine. Antwerpen, Christoffel Plantijn 1568-1572. ### [De ‘webwiegendrukken’ van het Nederlandse internet: webcollectie XS4ALL-homepages](https://unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/de-webwiegendrukken-van-het-nederlandse-internet) ![Fragment van de eerste homepage, Jolie, 1995. (Collectie Koninklijke Bibliotheek)](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/eerste_homepage_Jolie_1995.png?itok=_5S1Lvcn) **Bijschrift afbeelding:** Fragment van de eerste homepage, Jolie, 1995. (Collectie Koninklijke Bibliotheek) ### [Atlas Van Stolk: de Nederlandse geschiedenis in beeld, van nul tot nu](https://unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/atlas-van-stolk-de-nederlandse-geschiedenis-beeld-van-nul) ![](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/054410.jpg?itok=G_Yd74Xl) **Bijschrift afbeelding:** Dit panorama van Rotterdam, april 1940, maakt onderdeel uit van de Atlas van Stolk, een collectie die het verhaal van Nederland ‘van nul tot nu’ vertelt in 270.000 prenten, tekeningen, foto’s, affiches, kaarten en boeken. Deze collectie staat ingeschreven op het Nederlandse Memory of the World Register. ### [Archieven van de Koninklijke Maatschappij de Schelde (Zeeuws Archief)](https://unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/archieven-van-de-koninklijke-maatschappij-de-schelde-zeeuws) ![Tewaterlating vrachtschip "OGB" op de werf van N.V. Koninklijke Maatschappij "De Schelde" te Vlissingen, 10 oktober 1953 (Collectie Nationaal Archief)](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/NL-HaNA_2.24.01.04_0_906-0304-groot.jpg?itok=1LQp5ePg) **Bijschrift afbeelding:** Tewaterlating vrachtschip "OGB" op de werf van N.V. Koninklijke Maatschappij "De Schelde" te Vlissingen, 10 oktober 1953 (Collectie Nationaal Archief) ### [Capitulatiedocument Rotterdam (Museum Overloon)](https://unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/capitulatiedocument-rotterdam-museum-overloon) ![capitulatiedocument van Rotterdam](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Capitulatiedocument%20Rotterdam.jpg?itok=C5sWQ_rf) **Bijschrift afbeelding:** Fragment van het Capitulatiedocument van Rotterdam. ### [Graduale van Johannes van Deventer (Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven)](https://unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/graduale-van-johannes-van-deventer-erfgoedcentrum) ![Graduale van Johannes van Deventer](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Graduale%20geheel.png?itok=1QEjbrnQ) **Bijschrift afbeelding:** Het Graduale van Johannes van Deventer is ingeschreven op de Nederlandse Memory of the World Lijst. (Foto: Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven) ### [Bibliotheca Rosenthaliana (Allard Pierson)](https://unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/bibliotheca-rosenthaliana-allard-pierson) ![een band uit de Bibliotheca Rosenthaliana](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Hs.%20Ros.%2023.png?itok=78jcotH9) **Bijschrift afbeelding:** Een werk uit de Bibliotheca Rosenthaliana. (Beeld: Allard Pierson) ### [Polygoon Journaal (Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid)](https://unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/polygoon-journaal-nederlands-instituut-voor-beeld-en-geluid) ![Opname van het polygoonjournaal. (Collectie Nationaal Archief)](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/NL-HaNA_2.24.01.04_0_906-7958-groot.jpg?itok=vl1aqaro) **Bijschrift afbeelding:** Opname van het polygoonjournaal. (Collectie Nationaal Archief) ### [Collectie Herensia (FuHiKuBo, Bonaire)](https://unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/collectie-herensia-fuhikubo-bonaire) ![Bòi Antoin (r) interviewt een inwoner van Bonaire. De meer dan 1400 opnames van deze interviews vormen samen de Collectie Herensia.](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Herensia2.png?itok=hV8YVmmV) **Bijschrift afbeelding:** Bòi Antoin (r) interviewt een inwoner van Bonaire. De meer dan 1400 opnames van deze interviews vormen samen de Collectie Herensia. ### [De Ondergedoken Camera](https://unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/de-ondergedoken-camera) ![Foto van Charles Breijer. Te zien is fotograaf Cas Oorthuys, die demonstreert hoe hij foto's maakt met zijn camera die verborgen zit onder zijn jas. (foto: NIOD)](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/NFm%20Charles%20Breijer%201945%20Cas%20Oorthuys%20illegale%20fotografie.jpg?itok=S1IJalT9) **Bijschrift afbeelding:** Foto van Charles Breijer. Te zien is fotograaf Cas Oorthuys, die demonstreert hoe hij foto's maakt met zijn camera die verborgen zit onder zijn jas. (foto: NIOD) ### [Het dagboek van Helga Deen](https://unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/het-dagboek-van-helga-deen) ![Voorblad van het dagboek van Helga Deen, scheikundeschrift. (Foto: Regionaal Archief Tilburg)](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Bijlage%206.4.1%20Regionaal%20Archief%20Tilburg%2C%20Dagboek%20Helga%20Deen%201120_0027_0001Voorblad%20dagboek%20Helga%20Deen%2C%20scheikundeschrift.jpg?itok=WK7wY13b) **Bijschrift afbeelding:** Voorblad van het dagboek van Helga Deen, scheikundeschrift. (Foto: Regionaal Archief Tilburg) ### [De archieven van de Vrije Universiteit Amsterdam](https://unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/de-archieven-van-de-vrije-universiteit-amsterdam) ![In 1965 ontving Martin Luther King een eredoctoraat van de Vrije Universiteit. (Foto: Vrije Universiteit)](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/HDC%20fotocollectie%20nr.%2000723%20MLK%20eredoctoraat.jpeg?itok=IGqGIiW9) **Bijschrift afbeelding:** In 1965 ontving Martin Luther King een eredoctoraat van de Vrije Universiteit. (Foto: Vrije Universiteit) ## Internationaal Memory of the World Programma UNESCO startte begin jaren ’90 het mondiale Memory of the World programma om waardevolle archieven, bibliotheekcollecties en individuele werken te conserveren en bescherming te bieden tegen verwaarlozing, verval of soms zelfs moedwillige vernietiging. Het programma helpt bewustzijn te creëren voor het belang van documentair erfgoed voor het collectieve geheugen van de mensheid. Een belangrijk middel daarbij is het Internationale Memory of the World Register, een lijst van uitzonderlijk documentair erfgoed met een wereldwijde uitstraling. [Nederland heeft vierentwintig erfgoeditems op deze Internationale UNESCO-lijst staan](https://unesco.nl/memory-of-the-world "Memory of the World") (stand april 2025). Daaronder bevinden zich vijf nieuwe inschrijvingen van aan Nederland verbonden erfgoed. Dat maakte de Uitvoerende Raad van UNESCO afgelopen week bekend.