# Geoparken

![Yehliu Geopark, Taiwan](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/hero/public/2025-06/cecelia-chang-yehliu_geopark_taiwan_-_geoparken-unsplash.jpg?itok=iyi3lvX_)
**Bijschrift afbeelding:** Yehliu Geopark, Taiwan - Foto door Cecelia Chang via Unsplash
UNESCO Geoparken zijn gebieden waar geologie, natuur en cultuurhistorie samenkomen. De twee geoparken in Nederland, De Hondsrug en Schelde Delta, maken deel uit van een wereldwijd netwerk van bijna 230 geoparken in 50 landen.

## UNESCO Geoparken in Nederland

### [De Hondsrug](https://unesco.nl/geoparken/de-hondsrug)
![Hunebedden in De Hondsrug](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/2025-07/loon_d15_3_arjensnijder.nl_nld_0005712.jpg?itok=z8vzn_X5)

### [Schelde Delta](https://unesco.nl/geoparken/geopark-schelde-delta)
![Schelde Delta - Arjen Hartog](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/2025-07/westerschelde_paulinaschor_-_schorgebied_grenzend_aan_de_paulinapolder_-_gemeente_terneuzen_-_arjen_hartog_-_1_0.jpg?itok=IO8zS72K)

## Wat zijn UNESCO Geoparken?

UNESCO Geoparken maken het geologisch erfgoed van een gebied zichtbaar. Zo stimuleren ze bewoners en bezoekers trots te zijn op het gebied, en zich in te zetten op de duurzame ontwikkeling ervan. Dit gebeurt door kennis over te brengen en en doordat er in de geoparken een unieke samenhang tussen geologie, natuur en cultuurhistorie kan worden beleefd. Lokale gemeenschappen worden actief betrokken, onder andere door samen te werken met gebiedspartners.

## Een wereldwijd netwerk

In Nederland hebben twee geoparken een UNESCO-status: Geopark De Hondsrug en Geopark Schelde Delta (dat deels in Vlaanderen ligt). Zij maken deel uit van het UNESCO [Global Geoparks Network](https://www.globalgeoparksnetwork.org/) (UGGN). Dit netwerk bestaat inmiddels uit bijna 230 geoparken in 50 landen.

> De UNESCO Geoparken vind ik een prachtig hulpmiddel om ons wereldwijd bewust te maken van de lange ontstaansgeschiedenis van de aarde. Ze inspireren ons om deze gebieden duurzaam te beschermen en de kennisverspreiding te bevorderen. De Geoparken-benadering stimuleert dat sociaaleconomische ontwikkeling met respect voor natuur en landschap kan plaatvinden.

> ![Sebastiaan Ruddijs](https://unesco.nl/sites/default/files/styles/medium/public/2025-09/ruddijs_portret.jpg?h=e2fd8506&itok=m2aTjuN5)

- Sebastiaan Ruddijs, voorzitter Nederlands Forum UNESCO Global Geoparks

## Veelgestelde vragen over Geoparken

**Q: Waarom hebben we UNESCO Geoparken nodig? **

**A:** Doordat Geoparken zijn gericht op het belang van geologisch erfgoed, vergroten zij het bewustzijn over belangrijke maatschappelijke kwesties, zoals het duurzame gebruik van natuurlijke bronnen, de gevolgen van klimaatverandering, en het verminderen van de risico’s van natuurrampen. In UNESCO Geoparken worden bovendien minimaal veertig geosites aangewezen, die worden beschermd, zodat ook toekomstige generaties kunnen leren over wat deze gebieden bijzonder maakt. Verder vestigen Geoparken aandacht op landschap, archeologie en duurzaam toerisme, en zorgen zij dat de geologie van een gebied beleefbaar is, waardoor ze bijdragen aan de regionale identiteit.

**Q: Wat zijn de eisen om een UNESCO Geopark te worden?**

**A:** Allereerst dient het geologische verhaal van een Geopark internationaal onderscheidend te zijn. Deze internationale waarde dient wetenschappelijk te zijn onderbouwd. Verder eist UNESCO dat het Geopark één gebied vormt met een duidelijke grens, en dat de minimaal veertig geosites, waar de geologie van het gebied tot uiting komt, worden beschermd. In Nederland kan dit bijvoorbeeld doordat de kern ligt binnen een [Natuurnetwerk Nederland-gebied](https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/natuur-en-biodiversiteit/natuurnetwerk-nederland) of een [Natura 2000-gebied](https://www.natura2000.nl/gebieden). Het Geopark dient brede (lokale) steun te hebben, dus dienen zoveel mogelijk belanghebbenden betrokken te zijn bij het initiatief. In het managementplan dient deze betrokkenheid ook te zijn vastgelegd. [UNESCO’s evaluatieformulier voor kandidaat-Geoparken](https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000383838), met daarop 101 vragen, geeft een goed overzicht van alle eisen die worden gesteld aan UNESCO Geoparken.

**Q: Hoe ziet de aanvraagprocedure voor een UNESCO Geopark eruit? **

**A:** Van belang is dat initiatiefnemers controleren of het gebied in kwestie voldoet aan de gestelde eisen (zie boven). Tijdens het voorbereiden van een aanvraag wordt advies ingewonnen bij de Nederlandse UNESCO Commissie en bij de experts van het [Nederlands Forum UNESCO Global Geoparks](https://unesco.nl/nederlands-forum-unesco-global-geoparks "Nederlands Forum UNESCO Global Geoparks (NFUGG)") (NFUGG). Doordat Geoparken breed gedragen initiatieven zijn, kost het opbouwen van een aanvraag zeker een aantal jaar.  
  
Wanneer een initiatief aan alle eisen voldoet, kan uiteindelijk het application dossier worden ingevuld. Dit wordt vervolgens met steun van de Commissie en het NFUGG ingediend bij het Secretariaat van UNESCO in Parijs. De jaarlijkse periode hiervoor is 1 oktober tot 30 november. De aanvraag wordt gecheckt op het bureau in Parijs, en vervolgens vindt een veldbezoek plaats door twee internationale experts. Hun evaluatie van het Geopark wordt meegenomen door [UNESCO’s Global Geoparks Council](https://www.unesco.org/en/iggp/geoparks/council?hub=67817), waarin internationale experts zetelen. Zij brengen advies uit aan UNESCO’s Uitvoerende Raad, die het definitieve woord heeft. Op de internationale website van UNESCO staat het gehele aanvraagproces uitgebreid beschreven.

**Q: Wie beheert en financiert een UNESCO Geopark? **

**A:** UNESCO Geoparken kunnen op verschillende manieren worden beheerd en gefinancierd. In sommige landen gebeurt dit door nationale overheden, elders door stichtingen, door provincies of door gemeenten. Initiatieven dienen hiervoor zelf een werkbare opzet te vinden. Deze opzet moet samen met een helder financieel plan worden verantwoord in het application dossier. Noch UNESCO, noch de Nederlandse UNESCO Commissie dragen (financieel of in natura) bij aan het beheer van het gebied.

**Q: Wat is het verschil tussen een UNESCO Geopark, een UNESCO Mens & Biosfeergebied, en UNESCO Werelderfgoed? **

**A:** UNESCO-gebieden vormen plekken waar wordt gewerkt aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN. Of het nu gaat om Geoparken, Mens & Biosfeergebieden, of Werelderfgoed: de UNESCO-erkenning is een kwaliteitskeurmerk en trekt bezoekers, stimuleert de lokale economie en draagt bij aan de duurzame ontwikkeling van een gebied.

Wel zijn er verschillen. Waar het Werelderfgoedlabel primair is gericht op bescherming en behoud, zijn de Geopark- en biosfeerlabels dynamischer en adaptiever. Mens & Biosfeergebieden zijn voortdurend in beweging, en dienen als plek om te onderzoeken hoe mens en natuur ook in de toekomst in evenwicht kunnen samenleven. Geoparken hebben eenzelfde functie, maar zij beschikken ook over geologisch erfgoed dat internationaal onderscheidend is, en vertellen door middel van erfgoed, landschap, natuur en archeologie een verhaal over het verleden en heden van een gebied. In 2020 bracht de Nederlandse UNESCO Commissie een [brochure](https://www.unesco.nl/sites/default/files/2020-12/Folder%20Unesco-gebieden.pdf) uit, waarin de verschillen tussen de gebieden worden toegelicht.

**Q: Wat mag er wel en niet qua (land)bouw in een UNESCO Geopark?**

**A:** In UNESCO Geoparken dienen de aangewezen geosites te worden beschermd. In andere delen van de Geoparken blijft ontwikkeling mogelijk. Zo kunnen ook (grote) steden in een Geopark liggen. De Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN vormen een leidraad.  
  
UNESCO is geen wetgever in Nederland, en een nominatie voor een UNESCO Geopark levert voor bestaande (land)bouw dan ook geen nieuwe restricties op. Wel kan UNESCO er in het uiterste geval toe besluiten een bestaand Geopark, dat door nieuwe (land)bouw niet langer aan UNESCO’s eisen voldoet, de UNESCO-erkenning weer af te nemen. In bestaande UNESCO Geoparken is het in eerste instantie aan lokaal bestuur (gemeenten en provincies) om te beoordelen of nieuwe plannen voor (land)bouw passen binnen de door UNESCO gestelde kaders.

Op [UNESCO’s internationale website](https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2023/01/uggp_application_process_faqs.pdf) zijn enkele veelgestelde vragen over Geoparken ook in het Engels beantwoord (8 pagina’s).

## Het NFUGG

![Logo NFUGG (Nederlands Forum UNESCO Global Geoparks)](https://unesco.nl/sites/default/files/2025-09/nederlands_forum_unesco_global_geoparks.svg)

Het Nederlands Forum UNESCO Global Geoparks is een expertcomité van de Nederlandse UNESCO Commissie. Het begeleidt initiatieven en adviseert de UNESCO Commissie over het Geoparkenprogramma.

[Lees meer](https://unesco.nl/nederlands-forum-unesco-global-geoparks)

## Het wereldwijde netwerk

![Wereldkaart Geoparken](https://unesco.nl/sites/default/files/2025-07/wereld_geoparken.png)
Wereldwijd zijn er meer dan 200 UNESCO Global Geoparks. Bekijk ze allemaal op de internationale website van UNESCO.

[Klik hier](https://www.unesco.org/en/iggp/geoparks?hub=67817#full-list-of-unesco-global-geoparks)

## Contactpersoon

- **Jon Verriet**, Adviseur Wetenschap — [JVerriet@unesco.nl](mailto:JVerriet@unesco.nl)