Werkprogramma Nederlandse Unesco Commissie 2024-2025

Een open wetenschapssysteem zorgt ervoor dat het betrekken van een breder publiek een vast onderdeel wordt van goed (hoger) onderwijs en onderzoek. En in vrijheid en zonder bedreigingen kunnen werken, is een basisbehoefte voor hen die naar buiten treden met hun werk.

De Commissie zal zich deze periode inzetten voor open en veilige wetenschap. De Unesco-Aanbevelingen over Open Science en over kunstmatige intelligentie vormen een leidraad. Deze beschrijven de voorwaarden voor open wetenschap, en helpen in het veilig toepassen van AI-systemen in het (hoger) onderwijs. De Commissie wil meer bewustzijn over de inhoud van beide Unesco-aanbevelingen bewerkstelligen, en voor hun implementatie samenwerken met relevante stakeholders, zoals het maatschappelijk middenveld, Unesco-leerstoelen, en relevante ministeries. Speciale aandacht heeft de positie van vrouwen in de wetenschap: gelijke behandeling is nog altijd geen vanzelfsprekendheid, en doordat zij veel vaker te maken krijgen met bedreigingen en intimidatie, staat de veiligheid van vrouwelijke onderzoekers extra onder druk. 

Deze doelstellingen en handelingsperspectieven leiden tot de volgende activiteiten: 

• We leggen het werkprogramma van Open Science NL langs de ‘Unesco-meetlat’, en intensiveren het contact met hen onder andere door bij te dragen aan de werkgroep societal engagement.
   
• De Commissie brengt Unesco’s Engelstalige brochure over Open Science uit en presenteert deze in kleiner verband bij leden van de Nederlandse Open Science-gemeenschap.
   
• We organiseren een online bijeenkomst voor nationale Commissies wereldwijd over de implementatie van de Open Science Aanbeveling (in maart 2024).
   
• We ontwikkelen een folder over het gebruik van AI in het (hoger) onderwijs in samenspraak met een expertpanel uit alle lagen van het onderwijs.
   
• De Commissie maakt een inventarisatie met experts van de manieren waarop de veiligheid van wetenschappers in Nederland kan worden verbeterd, en spreekt zich vaker uit wanneer de vrijheid van academici in het gedrang komt, en wanneer de veiligheid van onderzoekers op het spel staat. 
   
• We blijven ons inzetten voor de positie van vrouwen via  het For Women in Science-programma. We gaan dat actualiseren, de evaluatie van kandidaten wordt herzien en de ceremonie krijgt een nieuwe vorm. 
   
• Het leerstoelennetwerk wordt versterkt en beter zichtbaar door bestaande leerstoelen gezamenlijke activiteiten aan te bieden en hen te stimuleren om voor Unesco als ambassadeur op te treden. Nieuwe leerstoelen worden gerichter gezocht, we gaan hiermee door op de in 2022 ingeslagen weg.