# Het systeem van Italiaanse condominio-theaters uit de 18e en 19e eeuw in Midden-Italië

## Afbeeldingen
![site_1762_0010.jpg](https://unesco.nl/sites/default/files/2026-08/site_1762_0010.jpg)
**Bijschrift afbeelding:** Teatro Nuovo Gian Carlo Menotti, Spoleto. (Foto: Giuseppe Nardi | © Fondazione Marche Cultura | https://whc.unesco.org/en/documents/220376)
![site_1762_0002.jpg](https://unesco.nl/sites/default/files/2026-08/site_1762_0002.jpg)
**Bijschrift afbeelding:** Teatro Angelo Mariani, Sant'Agata Feltria (Foto: Giuseppe Nardi | © Fondazione Marche Cultura | https://whc.unesco.org/en/documents/220368)
![site_1762_0007.jpg](https://unesco.nl/sites/default/files/2026-08/site_1762_0007.jpg)
**Bijschrift afbeelding:** Teatro Lauro Rossi, Macerata (Foto: Giuseppe Nardi | © Fondazione Marche Cultura | https://whc.unesco.org/en/documents/220373)
![site_1762_0013.jpg](https://unesco.nl/sites/default/files/2026-08/site_1762_0013.jpg)
**Bijschrift afbeelding:** Teatro Giovanni Battista Pergolesi, Jesi. Theatermachinerie in de toren (Foto: Giuseppe Nardi | © Fondazione Marche Cultura | https://whc.unesco.org/en/documents/226033)
![site_1762_0015.jpg](https://unesco.nl/sites/default/files/2026-08/site_1762_0015.jpg)
**Bijschrift afbeelding:** Teatro Serpente Aureo, Offida (Foto: Giuseppe Nardi | © Fondazione Marche Cultura | https://whc.unesco.org/en/documents/226035)
![site_1762_0016.jpg](https://unesco.nl/sites/default/files/2026-08/site_1762_0016.jpg)
**Bijschrift afbeelding:** Teatro dell'Aquila, Fermo (Foto: Giuseppe Nardi | © Fondazione Marche Cultura | https://whc.unesco.org/en/documents/226036)
![site_1762_0017.jpg](https://unesco.nl/sites/default/files/2026-08/site_1762_0017.jpg)
**Bijschrift afbeelding:** Teatro Feronia, San Severino Marche (Foto: Giuseppe Nardi | © Fondazione Marche Cultura | https://whc.unesco.org/en/documents/226037)
![site_1762_0020.jpg](https://unesco.nl/sites/default/files/2026-08/site_1762_0020.jpg)
**Bijschrift afbeelding:** Teatro Bramante, Urbania (Foto: Giuseppe Nardi | © Fondazione Marche Cultura | https://whc.unesco.org/en/documents/226040)

Land: Italië
Jaar van inschrijving: 2026
[Meer informatie op de internationale site van UNESCO](https://whc.unesco.org/en/list/1762)
[Bekijk bezoekersinformatie op Google Maps](https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=Google&query_place_id=ChIJyZFjJIv0LhMR_sdNhfG6qSc)

Het werelderfgoed bestaat uit tien Italiaanse condominio-theaters die tussen het midden van de 18e en het einde van de 19e eeuw werden gebouwd in Emilia-Romagna, Marche en Umbrië in Midden-Italië. De theaters zijn architectonisch kenmerkend voor het neoclassicisme, met invloeden uit de late barok. Ze hebben onder meer meerdere rijen loges, zorgvuldig ontworpen theaterzalen met goede akoestiek en zichtlijnen, een parterre, foyers, ontvangstruimtes en historische toneelmachinerie.

De theaters zijn voorbeelden van het vernieuwende condominio-systeem. Hierbij waren gemeenten en particulieren gezamenlijk eigenaar en financierden zij samen de bouw van de theaters. Dankzij dit systeem konden ook kleine en middelgrote steden een eigen theater bouwen.

Het systeem droeg bij aan de ontwikkeling van een breed cultureel netwerk. De theaters boden nieuwe openbare ruimtes voor de opkomende burgerij en maakten voor een groter publiek toegang tot podiumkunsten mogelijk.

De theaters liggen in het hart van historische stadscentra. Ze groeiden uit tot belangrijke ontmoetingsplaatsen waar voorstellingen en openbare bijeenkomsten plaatsvonden. Daarmee speelden ze ook een rol bij de ontwikkeling van de publieke opinie.

## Andere werelderfgoedsites in Italië

- [Ferrara, stad van de Renaissance en de Po delta](https://unesco.nl/werelderfgoed/ferrara-stad-van-de-renaissance-en-de-po-delta)
- [18e-eeuws Koninklijk paleis in Caserta met park, het aquaduct van Vanvitelli en het San Leucio complex](https://unesco.nl/werelderfgoed/18e-eeuws-koninklijk-paleis-caserta-met-park-het-aquaduct-van-vanvitelli-en-het-san)
- [Val d'Orcia](https://unesco.nl/werelderfgoed/val-dorcia)
- [Archeologisch gebied en patriarchale basiliek van Aquileia](https://unesco.nl/werelderfgoed/archeologisch-gebied-en-patriarchale-basiliek-van-aquileia)
- [Historisch centrum van Pienza](https://unesco.nl/werelderfgoed/historisch-centrum-van-pienza)
- [Nationaal park Cilento e Vallo di Diano met archeologische opgravingen van Paestum, Velia en de Certosa di Padula](https://unesco.nl/werelderfgoed/nationaal-park-cilento-e-vallo-di-diano-met-archeologische-opgravingen-van-paestum)
- [Venetiaanse verdedigingswerken tussen de 15e en 17e eeuw: Stato da Terra – westelijk Stato da Mar](https://unesco.nl/werelderfgoed/venetiaanse-verdedigingswerken-tussen-de-15e-en-17e-eeuw-stato-da-terra-westelijk)
- [Etruskische necropolissen van Cerveteri en Tarquinia](https://unesco.nl/werelderfgoed/etruskische-necropolissen-van-cerveteri-en-tarquinia)
- [Botanische tuin, Padua](https://unesco.nl/werelderfgoed/botanische-tuin-padua)
- [Historisch centrum van Rome, de eigendommen van de Heilige Stoel in die stad die extraterritoriale rechten genieten en San Paolo Fuori le Mura](https://unesco.nl/werelderfgoed/historisch-centrum-van-rome-de-eigendommen-van-de-heilige-stoel-die-stad-die)
- [Portovenere, Cinque Terre en de eilanden Palmaria, Tino en Tinetto](https://unesco.nl/werelderfgoed/portovenere-cinque-terre-en-de-eilanden-palmaria-tino-en-tinetto)